لیزر پرتوان و کابردهای آن در فیزیوتراپی

لیزر پرتوان یا لیزر درمانی در فیزیوتراپی از روش هایی است که احتمالا شما هم زیاد درباره آن شنیده اید. به طور کلی استفاده از لیزر برای درمان بیماری ها و آسیب ها در اکثر زمینه های پزشکی رواج یافته است. از درمان های پوستی گرفته تا درمان آسیب های حرکتی می توان رد پای لیزردرمانی را پیدا کرد. اما بسیاری از بیماران با شنیدن نام لیزر دچار تردید در استفاده از آن می شوند. چرا که احتمالا دچار تصورات غلط درمورد لیزر پرتوان یا انواع دیگر لیزر درمانی شده اند.

احتمال سوختگی، سرطان زا بودن، تخریب بافت های بدن و… ازجمله تصورات غلطی است که در مورد لیزر وجود دارد. اگر شما هم قصد استفاده از لیزر پرتوان را دارید اما درگیر تردید و ابهام در استفاده از لیزر درمانی شده اید، با ما همراه باشید تا در این مطلب از اینکه لیزر پرتوان چیست و چه کاربردها، چه مزایا و معایبی دارد، آگاه شوید.

لیزر پرتوان چیست؟

لیزر پرتوان یکی از روش های پرکاربرد مورد استفاده در فیزیوتراپی است. هرچند این فناوری سال هاست که در علم پزشکی و فیزیوتراپی کاربرد دارد اما از آنجا که هنوز شناخت چندانی در بین عموم مردم در مورد لیزر پرتوان و کاربردهای آن وجود ندارد، ترس و یا ابهام در استفاده از آن بین بیماران دیده می شود.

لیزر پرتوان در واقع فناوری توسعه یافته لیزر کم توان است که در دهه ۶۰ میلادی در علم پزشکی رواج یافت. لیزر کم توان یا لیزر سرد توان تاثیرگذاری بر روی بافت های عمیق را نداشت. این نوع لیزر تنها بر روی بافت های سطحی با عمق نفوذ کمی کار می کرد. با پیشرفت فناوری، این امکان به وجود آمد که انرژی بیشتری توسط پرتو های لیزر به بافت های آسیب دیده بدن وارد شود. در نتیجه این پرتو ها امکان نفوذ به عمق بیشتری از بدن را پیدا کردند. در این شرایط دامنه کاربرد لیزر هم گسترده تر شد. امروزه لیزر پرتوان برای درمان بسیاری از آسیب های بافت اسکلتی عضلانی و اعصاب مورد استفاده قرار می گیرد.

لیزر پرتوان چه کار می کند؟

لیزر پرتوان در واقع رشته ای از فوتون های نوری مادون قرمز است که در یک نقطه متمرکز می شوند و بدین ترتیب انرژی بالایی را منتقل می کنند. با تاباندن پرتو لیزر به بافت های بدن، انرژی زیادی به درون بافت ها منتقل شده و دمای بافت موردنظر را بالا می برد. این انرژی می تواند توسط سلول ها برای سوخت و ساز بیشتر و ترمیم آسیب مصرف شود.

یافته های علمی نشان می دهد پرتوهای لیزر پرتوان با ورود به بافت های بدن، درواقع تولید آنزیم سیتوکروم سی اکسید را افزایش می دهند. این آنزیم خودش تولید ATP  را برعهده دارد که درواقع انرژی شیمیایی موردنیاز سلول ها است. در نتیجه این سلسه تاثیرات، انرژی سلول ها برای فعالیت بیشتر می شود. در این شرایط سلول های بافت ترمیم آسیب را سریع تر و با قدرت بیشتری انجام می دهند.

همچنین رشته های عصبی پیام های مغز را سریع تر منتقل می کنند. از طرفی افزایش جریان خون در بافت به واسطه بالارفتن دما و افزایش مویرگ ها باعث رسیدن اکسیژن بیشتری به سلول ها می شود که به بیشتر شدن سرعت ترمیم بافت و کاهش درد کمک زیادی می کند. ویژگی قابل توجه لیزر پرتوان این است که پرتوهای آن متمرکز بوده و امکان تاباندن آن فقط به بافت موردنظر وجود دارد.

جلسات لیزر درمانی به چه شکل است؟

در صورتی که پزشک معالج شما برای درمان آسیب، استفاده از لیزرپرتوان را مناسب تشخیص دهد، ابتدا سابقه پزشکی شما را بررسی می کند و با توجه به شدت آسیب تعداد جلسات را مشخص می کند. جلسات لیزردرمانی معمولا هفته ای ۲ تا ۳ بار در هفته برگزار می شود. اغلب بین ۴ تا ۱۰ جلسه لیزردرمانی برای بیمار درنظر گرفته می شود. هر جلسه لیزردرمانی هم معمولا بین ۵ تا ۴۰ دقیقه طول می کشد اما ممکن است برخی آسیب ها به جلسات طولانی تری نیاز داشته باشند.

فواید درمانی لیزر پرتوان

برخلاف تصوری که در عموم مردم وجود دارد، لیزر پرتوان از جمله روش های کم خطر و بدون عوارض فیزیوتراپی است. همان طور که گفتیم پرتوهای به کار رفته در روش درمانی لیزر پر توان در حدی انرژی دارند که با ورود به بافت آسیب دیده، دمای آن را بالا ببرند. این پرتو ها همچنین سلول های بافت را برای ترمیم آسیب تحریک می کنند. لیزرپرتوان اصولا انرژی لازم برای تخریب سلول ها و دی ان ای را ندارد. همچنین گزارشی از بروز سرطان در اثر لیزردرمانی وجود ندارد. لیزر درمانی نه تنها با تصورات غلط رایج سازگاری ندارد بلکه یکی از بی خطرترین روش های درمانی فیزیوتراپی است.

با وجود بی خطر بودن لیزر پر توان، لازم است توسط فیزوتراپیست متخصص و باتجربه مورد استفاده قرار گیرد. لیزرپرتوان روشی ایمن است که طول دوره درمان را تا نصف کاهش می دهد. به دلیل پر سرعت بودن این درمان، محل آسیب دچار عفونت نمی شود. همچنین از شکل گیری بافت اسکار یا جای زخم جلوگیری می شود. این روش بدون ضرب و درد شدید انجام می شود. با هر بار استفاده، ضمن کاهش درد و ناراحتی بیمار، بهبودی قابل ملاحظه ای در بافت آسیب دیده ایجاد می شود.

به طور کلی می توان موارد زیر را به عنوان مزیت های استفاده از لیزر پر توان در نظر گرفت:

• پایین آوردن احتمال شکل گیری اسکار(جای زخم)
• افزایش سوخت و ساز در بافت آسیب دیده
• بالابردن عملکرد مفصل های آسیب دیده
• بهبود عملکرد اعصاب و سیستم عصبی
• افزایش مویرگ ها در بافت آسیب دیده
• افزایش میزان دفع سموم از سلول ها
• بالابردن سطح متابولیسم سلول ها
• افزایش سطح اکسیژن سلول ها
• افزایش انرژی موردنیاز سلول ها
• برطرف کردن التهاب و تورم بافت
• کم کردن مدت دوران نقاهت
• تسکین سریع درد

لیزر پرتوان چه کاربردهایی دارد؟

با توجه به مزیت ها و عوارضی که برای لیزر پرتوان برشمردیم، این روش برای درمان آسیب های زیر توصیه می شود:

• دردهای مزمن کمر و زانو
• فتق دیسک کمر
• فتق دیسک گردن
• گرفتگی عضلات
• التهاب های تاندونی
• خار پاشنه پا
• تنیس البو
• انواع آرتروز
• درد مزمن لگن
• بیماری های پوستی
• آسیب های مفصلی
• بهبود انواع زخم ها
• دردهای مایوفاشیال
• آسیب های ورزشی
• تسکین دردهای روماتیسمی
• تسکین دردهای ضربه و بعد از عمل جراحی

عوارض لیزر درمانی

همان طور که گفته شد لیزر پرتوان یکی از روشهای کم خطر درمانی است که عوارض کمی برای آن گزارش شده است. در برخی موارد ایجاد درد گذرا، بروز مشکلات چشمی، پایین آمدن فشار خون، احساس خستگی و سرگیجه گزارش شده است. همچنین ممکن است با پایان جلسه لیزر درمانی برای بیمار احساس کاذب سالم شدن به وجود آید. برای مقابله با این عوارض درمانگر باید توضیحات لازم را درمورد موقتی بودن درد، لزوم کامل کردن طول دوره درمان برای بهبودی کامل به بیمار ارائه کند و از او بخواهد در مدت درمان احتیاط لازم را داشته باشد.

همچنین بیمار باید قبل از استفاده از لیزر پرتوان مایعات بنوشد. در پایان جلسه درمان، استراحت لازم را داشته باشد. استفاده از عینک مخصوص لیزرپرتوان هم از بروز عوارض چشمی جلوگیری می کند.

موارد منع مصرف لیزر پرتوان چیست؟

لیزر پرتوان هم مثل هر روش درمانی دیگری برای برخی بیماران با شرایط خاص نباید استفاده شود. از جمله موارد منع استفاده از لیزر پرتوان می توان موارد زیر را برشمرد:

• برای زنان باردار نباید لیزر را در ناحیه شکم، لگن و کمر استفاده کرد
• بیماران مبتلا به صرع و تشنج ممکن است حساسیت نشان دهند
• برای بیماران سرطانی باید در مورد ناحیه اعمال لیزر احتیاط کرد
• برای کودکان در حال رشد هم لازم به رعایت احتیاط است
• در قسمت های اطراف چشم نباید استفاده شود

جمع بندی

لیزر پرتوان با توجه به مزیت های زیاد و عوارض کمی که دارد، یکی از روش های درمانی پر بازده و سودمند در فیزوتراپی است، این روش طول دوره درمان را به خوبی کم کرده و از عفونت های احتمالی جلوگیری می کند. به علاوه در تسکین دردهای مزمن نقش مهمی ایفا می کند. لیزر پرتوان همچنین با بالابردن سرعت بهبودی آسیب از شکل گیری جای زخم هم جلوگیری می کند. در صورتی که پزشک شما استفاده از لیزرپرتوان را توصیه کرد، بدون ترس و نگرانی می توانید از مزایای آن بهره مند شوید و زندگی بدون درد را زودتر تجربه کنید.